Kỹ thuật nuôi cua đồng trong ao và ruộng lúa

Cua đồng là nguồn thủy sản quen thuộc với người Việt Nam từ ngàn đời nay. Trước đây, nguồn cua đồng tự nhiên rất dồi dào nhưng hiện nay, với việc sản xuất lúa tăng vụ, nguồn nước nuôi bị ô nhiễm bởi việc sử dụng các loại hóa chat và thêm vào đó là nguồn cung không đáp ứng được nhu cầu khiến cho tình trạng khai thác trong tự nhiên bị cạn kiệt. Vì vậy, nuôi cua đồng trở thành một lối ra và mang lại nguồn lợi nhuận cao cho bà con nông dân.

  1. Nuôi ao hay nuôi trong ruộng lúa?

Cua đồng có thể được nuôi trong ao hoặc trong ruộng lúa với các đặc điểm cụ thể như sau:

  1. Nuôi ao:

Ao nuôi cua để đạt hiệu quả cao cần có các đặc điểm: có nguồn nước dồi dào và dễ dàng cấp thoát nước, gần song, nền đáy ao nên là loại đất thịt pha sét hoặc cát, it bùn nhão (lớp bùn nên < 20cm), đất ít bị nhiễm phèn và có pH nước ở mức từ 6,5-8,5 với nhiệt độ ở mức 28-32oC.

Diện tích ao từ 300-1000m2, độ sâu từ 0,8-1,2m với bờ bao có chiều rộng đáy từ 3m, mặt từ 1-1,5m và cao 1-1,5m (cao hơn đỉnh lũ tối thiểu 0,5m). Bờ ao nên được rào kỹ bằng đăng tre, tấm nhựa, lưới cước…đặt hơi nghiêng vào ao nhằm không cho cua thoát ra. Ao cần có cống cấp thoát nước riêng biệt.

  1. Nuôi trong ruộng lúa:

Diện tích ruộng nuôi nên chọn từ 0.5-1 ha và có địa thế bằng phẳng và được rào tương tự nuôi ao. Bà con nên đào nhiều mương ngang dọc trong ruộng để cua có nơi trú ẩn.

Đào mương nuôi tạm ở rìa ruộng hoặc góc ruộng với diện tích chiếm 3-5% diện tích ruộng, độ rộng từ 4-6 m và sâu 1-1,5 m.

Ngoài ra, cần đào thêm mương giữa và mương bao quanh ruộng. Mương bao quanh theo các kích thước: bao quanh chân bờ về phía trong 1m, sâu 0,8-1,0m, rộng 3-5m. Bà con có thể đào thêm ở giữa ruộng hình dấu “+” hoặc “#” rộng 1-1,5m, sâu 0,5-0 nếu ruộng nuôi có diện tích rộng. Cả 3 loại mương chiếm diện tích khoảng 15-20%  ruộng.

Phần đất mương dùng để đắp bờ cho to và cao, lưu ý đất bờ cần được nện chặt để không bị rò rỉ nước. Bà con lưu ý dùng săm hoặc lưới để chắn các cổng cấp thoát nước. Xung quanh ruộng phải có lưới chắn. Nếu bà con dùng lưới bằng nilon mỏng thì cọc phải được đóng cao hơn bờ từ 40-50 cm, dùng dây thép nối các đầu cọc lại, gấp đôi tấm nilon lên phần dây thép và để rũ xuống đất thành 2 lớp rồi vùi sâu phần nilon xuống bờ đất khoảng 15-20 cm. Nếu dùng tấm nhựa để chắn thì vùi xuống đất khoảng 15-20 cm, phần đầu trên cách mặt đất tối thiểu 40 cm.

  1. Các bước chuẩn bị trước khi nuôi:

Cần chuẩn bị trước khi nuôi từ 1-2 tuần. Nước trong ao phải được tát cạn để diệt các loài gây hại cho cua, tiếp theo cần bón vôi 7 – 10kg/100m2 rồi phơi ruộng trong 3 – 5 ngày. Bà con có thể tùy vào pH của ao và bón vôi như sau:

–   pH = 4,5 – 5 bón từ 30 – 40kg/100m2.

–   pH = 5 – 6 bón từ 16 – 30kg /100m2.

–   pH = 6 – 6,5 bón từ 14 – 16kg /100m2.

Nếu bà con không tháo cạn nước được thì có thể dùng rễ cây thuốc cá với số lượng1kg/100m3 để diệt các loài gây hại cho cua rồi mới lấy nước sạch vào ao, ruộng nuôi.

Bà con có thể dùng phân chuồng hoặc phân hóa học để gây màu nước cho ao nhằm tạo nguồn vi sinh vật phát triển làm thức ăn cho cua giống mới thả. Bà con lưu ý dùng phân đạm, lân vô cơ thì tỉ lệ N/P = 2/1 với lượng 0,2 – 0,3kg/100m2 còn dùng phân hữu cơ hoai mục hay phân trùn quế thì có thể dùng từ 30kg – 50kg/100m2. Trong khi nuôi, bà con có thể bón bổ sung định kỳ 7 ngày/lần, mỗi lần 10 – 15kg/100m2.

Trong ao, ruộng nuôi nên bà con nên thả chà để có chỗ trú ẩn cho cua lúc cua lột xác tránh bị hao hụt và thả thêm bèo, rau muống, rau dừa nước,…để che phủ ao vào những ngày nhiệt độ cao, diện tích che phủ vào khoảng 1/3 diện tích mặt.

Đối với ruộng nuôi cua thì bà con nên dùng lúa cấy để tạo những khoảng trống cho cua di chuyển và tìm thức ăn được thuận lợi. Ngoài ra, bà con nên thả nuôi thêm ốc bưu, ốc lát để cung cấp nguồn thức ăn tự nhiên cũng như hạn chế được tình trạng dư thừa thức ăn.

III. Thả giống và chăm sóc cua:

Cua đồng sinh sản quanh năm nên có thể thả giống vào bất kỳ thời điểm nào trong năm nhưng thường được thả nuôi vào tháng 4-8.

Cua giống nuôi chủ yếu được bắt từ tự nhiên và thường bị hao hụt nhiều.Mật độ nuôi sẽ phụ thuộc loại con giống, hình thức nuôi và thời gian nuôi (60-90 ngày/vụ nuôi):

+ Với con giống tự nhiên thì mật đô nuôi ao ở mức 10-15 con/m2, nuôi trong ruộng lúa 5-7 con/m2.

+ Với con giống sinh sản nhân tạo thì mật độ nuôi ao ở mức 30-50 con/m2, nuôi trong ruộng lúa 20-30 con/m2.

Bà con khi chọn cua giống nên chọn những con khoẻ mạnh còn đầy đủ càng và chân, màu sắc tươi sáng, không bị đóng rong, có thể chọn những con cua đực nuôi để tăng năng suất và giá trị thương phẩm. Khi thả bà con không thả trực tiếp sẽ khiến cua bị sốc môi trường, nên thả cua ở mé bờ ao để cua tự bò xuống.

Cua đồng ăn tạp nên có nguồn thức ăn đa dạng như cá tạp, ốc, rau,… và nên băm nhỏ trước khi cho cua ăn. Để giúp cua lớn nhanh, bà con có thể bổ sung thức ăn viên cho cua trong khoảng 7-10 ngày/lần định kỳ để thúc đẩy cua phát triển.

Bà con lưu ý cho cua ăn theo khẩu phần từ 5-8% trọng lượng cua/ngày và cho ăn hai lần, sáng sớm 20-40%, phần còn lại cho ăn vào chiều mát. Tránh các loại thức ăn ôi thiu, mốc cho cua. Bà con khi cho cua ăn cần cố định điểm cho ăn và nên bố trí thêm các sàng ăn trong ruộng nuôi để việc kiểm soát thức ăn cũng như khả năng ăn mồi của cua được tốt hơn.

Mỗi 1 tuần/lần, bà con nên thay từ 1/4-1/3 nước trong ao, ruộng để giữ sạch nước và kích thích cua lột xác, bắt mồi. Nên có đèn vào ban đêm để dẫn dụ côn trùng làm thức ăn thêm cho cua.

Bà con không nên dùng hóa chất khi nuôi cua trong ruộng lúa và giữ lượng nước trong ruộng lúa luôn cao từ 15-20 cm. Định kỳ kiểm tra rào bao quanh để tránh cua thoát ra ngoài.

  1. Thu hoạch

Thời điểm thu hoạch cua chủ yếu vào tháng 10, khi cua đạt kích thước thương phẩm là có thể tiến hành thu hoạch. Thu tỉa bằng cách đặt lờ, lợp,… tát cạn và bắt bằng tay nếu thu toàn bộ.

Với cua nhỏ không đủ tiêu chuẩn thì bà con để lại cho vụ nuôi sau.